ساختن یک سایت زمانی تمام نمیشود که طراحی صفحات به پایان برسد و کارفرما ظاهر سایت را تأیید کند. اتفاقاً مرحلهای که درست قبل از انتشار سایت انجام میشود، میتواند جلوی بسیاری از مشکلات بعدی را بگیرد.
ممکن است سایت از نظر ظاهری کاملاً حرفهای باشد، اما فرم تماس کار نکند، بعضی لینکها به صفحات اشتباه بروند، نسخه موبایل مشکل داشته باشد، صفحات مهم روی noindex باشند، Sitemap درست تولید نشود یا سایت در محیط واقعی بسیار کندتر از نسخه آزمایشی باشد.
به همین دلیل قبل از انتشار هر سایت بهتر است یک چکلیست مشخص داشته باشید و موارد مهم را یکییکی بررسی کنید.
چکلیست طراحی ظاهری و رابط کاربری
اولین مرحله، بررسی ظاهر و رابط کاربری سایت است. در این مرحله فقط به زیبا بودن صفحه نگاه نکنید؛ باید بررسی شود که کاربر بتواند بدون سردرگمی مسیر موردنظر خود را پیدا کند.
☐ لوگو در تمام صفحات به شکل صحیح نمایش داده میشود.
☐ رنگهای برند در تمام صفحات یکپارچه هستند.
☐ فونت فارسی و انگلیسی بهدرستی نمایش داده میشود.
☐ اندازه فونتها برای موبایل و دسکتاپ مناسب است.
☐ تیترها سلسلهمراتب مشخصی دارند.
☐ دکمههای اصلی CTA قابل تشخیص هستند.
☐ فاصله میان عناصر صفحه منطقی است.
☐ تصاویر از نسبت ابعاد مناسبی برخوردارند.
☐ عناصر مهم در صفحه اول بدون اسکرول بیش از حد قابل مشاهده هستند.
☐ منوی اصلی واضح و قابل استفاده است.
یک طراحی استاندارد نباید صرفاً برای نمایش در یک مانیتور مشخص طراحی شده باشد. Responsive Design باید بخشی از معماری رابط کاربری باشد و صفحه در اندازههای مختلف نمایشگر رفتار مناسبی داشته باشد. منابع web.dev نیز روی طراحی واکنشگرا، دسترسیپذیری و سازگاری با روشهای مختلف تعامل تأکید میکنند.
نسخه موبایل سایت را جدی بگیرید
قبل از انتشار سایت، نسخه موبایل را جداگانه بررسی کنید.
این اشتباه رایج است که طراح نسخه دسکتاپ را کامل کند و سپس فقط اندازه عناصر را برای موبایل کاهش دهد. Responsive Design به معنی کوچک کردن نسخه دسکتاپ نیست.
این موارد را بررسی کنید:
☐ منوی موبایل بهدرستی باز و بسته میشود.
☐ متنها بدون Zoom خوانا هستند.
☐ دکمهها فاصله کافی از یکدیگر دارند.
☐ عناصر افقی باعث اسکرول ناخواسته نمیشوند.
☐ تصاویر از صفحه خارج نمیشوند.
☐ فرمها در موبایل بهدرستی قابل تکمیل هستند.
☐ پاپآپها محتوای اصلی را نمیپوشانند.
☐ شماره تلفن و دکمههای تماس روی موبایل قابل استفاده هستند.
☐ فرآیند خرید در موبایل کامل تست شده است.
گوگل نیز در ارزیابی تجربه صفحه، نمایش مناسب محتوا روی دستگاههای موبایل را یکی از موارد مهم میداند.
چکلیست صفحات ضروری سایت
قبل از انتشار، مطمئن شوید تمام صفحات ضروری ایجاد شدهاند.
☐ صفحه اصلی
☐ درباره ما
☐ تماس با ما
☐ خدمات
☐ صفحات اختصاصی هر خدمت
☐ وبلاگ یا بخش مقالات
☐ صفحه قوانین و شرایط استفاده در صورت نیاز
☐ حریم خصوصی
☐ صفحه خطای 404
☐ صفحات موردنیاز فروشگاه مانند سبد خرید، تسویهحساب و حساب کاربری
وجود این صفحات فقط برای کاملتر شدن سایت نیست. کاربر باید بتواند اطلاعات موردنیاز خود را بدون جستوجوی پیچیده پیدا کند.
لینکهای سایت را قبل از انتشار بررسی کنید
یکی از سادهترین اما مهمترین بررسیهای قبل از انتشار، تست لینکهاست.
☐ تمام لینکهای منوی اصلی بررسی شدهاند.
☐ لینک لوگو به صفحه اصلی صحیح است.
☐ لینکهای فوتر کار میکنند.
☐ لینکهای داخلی به URL صحیح میروند.
☐ لینکهای خارجی بررسی شدهاند.
☐ هیچ لینک شکستهای وجود ندارد.
☐ لینکهای صفحات حذفشده به مقصد مناسب منتقل شدهاند.
☐ لینکهای مهم با Anchor Text قابل فهم ایجاد شدهاند.
☐ صفحات مهم از طریق لینک داخلی قابل دسترسی هستند.
در سایتهای بزرگ، لینکسازی داخلی فقط یک کار محتوایی نیست و بخشی از معماری اطلاعات محسوب میشود.
اگر صفحهای برای کسبوکار اهمیت دارد، نباید در ساختار سایت تقریباً منزوی باشد.
چکلیست URLها
قبل از انتشار نهایی، ساختار URL را نیز بررسی کنید.
☐ URLها کوتاه و قابل فهم هستند.
☐ ساختار URL در کل سایت یکپارچه است.
☐ URLهای بیدلیل و تصادفی ایجاد نشدهاند.
☐ نسخه اصلی URL با Canonical مشخص شده است.
☐ URLهای قدیمی که تغییر کردهاند Redirect مناسب دارند.
☐ صفحات تکراری شناسایی شدهاند.
☐ پارامترهای غیرضروری باعث ایجاد URLهای متعدد نشدهاند.
☐ حروف بزرگ و کوچک باعث ایجاد نسخههای متفاوت URL نمیشوند.
تغییر URL در زمان نزدیک به انتشار، بدون برنامه Redirect و Canonical میتواند بعداً مشکلات سئویی ایجاد کند.
چکلیست سئو داخلی قبل از انتشار
سایت نباید بدون بررسی SEO منتشر شود.
برای صفحات مهم بررسی کنید:
☐ Title اختصاصی وجود دارد.
☐ Meta Description مناسب نوشته شده است.
☐ فقط یک H1 اصلی در ساختار منطقی صفحه وجود دارد.
☐ Headingها ترتیب منطقی دارند.
☐ Keyword اصلی با هدف جستوجوی صفحه هماهنگ است.
☐ محتوای صفحات مهم کامل است.
☐ تصاویر Alt مناسب دارند.
☐ لینکهای داخلی مرتبط ایجاد شدهاند.
☐ Canonical صحیح است.
☐ صفحات غیرضروری برای ایندکس مشخص شدهاند.
☐ صفحات مهم بهاشتباه noindex نشدهاند.
☐ سایت در محیط انتشار واقعی با نسخه آزمایشی تفاوت محتوایی ناخواسته ندارد.
نکته مهم این است که سئو را نباید بعد از طراحی سایت شروع کرد. ساختار URL، معماری اطلاعات، Headingها، لینکسازی داخلی و حتی بعضی تصمیمهای UX بهتر است از ابتدای پروژه در نظر گرفته شوند.
مراقب Noindex باشید
یکی از خطرناکترین اشتباهات قبل از انتشار این است که سایت در محیط توسعه با noindex تنظیم شده باشد و همان تنظیمات به سایت اصلی منتقل شود.
قبل از لانچ بررسی کنید:
☐ تگ noindex روی صفحات مهم وجود ندارد.
☐ فایل robots.txt صفحات مهم را مسدود نکرده است.
☐ صفحات مهم نیازمند Login نیستند.
☐ نسخه اصلی سایت برای Googlebot قابل دسترسی است.
گوگل در راهنمای انتشار Structured Data نیز تأکید میکند که صفحهای که قرار است توسط گوگل بررسی شود نباید به وسیله robots.txt، noindex یا الزام ورود مسدود شده باشد.
Sitemap و Robots.txt
دو فایل مهم دیگر را قبل از انتشار بررسی کنید.
☐ فایل sitemap.xml ایجاد شده است.
☐ Sitemap فقط URLهای قابل ایندکس و ارزشمند را شامل میشود.
☐ URLهای اشتباه یا غیرقابل ایندکس داخل Sitemap نیستند.
☐ robots.txt بررسی شده است.
☐ robots.txt مسیرهای مهم را به اشتباه مسدود نکرده است.
☐ Sitemap در Google Search Console ثبت شده است.
پس از انتشار نیز بهتر است Sitemap در Search Console ثبت شود تا گوگل مسیر URLهای سایت را بهتر دریافت کند.
چکلیست Core Web Vitals و سرعت
سایت زیبا اما کند، سایت استانداردی نیست.
سرعت را فقط با باز شدن صفحه روی کامپیوتر توسعهدهنده بررسی نکنید. عملکرد سایت باید در شرایط واقعیتر نیز ارزیابی شود.
☐ LCP بررسی شده است.
☐ INP بررسی شده است.
☐ CLS بررسی شده است.
☐ تصاویر بهینه شدهاند.
☐ تصاویر خارج از اندازه واقعی بارگذاری نمیشوند.
☐ فایلهای CSS و JavaScript غیرضروری کاهش یافتهاند.
☐ منابع Render-blocking تا حد امکان کنترل شدهاند.
☐ کش سایت فعال و صحیح است.
☐ فونتها بهینه بارگذاری میشوند.
☐ درخواستهای غیرضروری به سرویسهای خارجی حذف شدهاند.
Core Web Vitals شامل LCP، INP و CLS است و INP اکنون یکی از Core Web Vitals محسوب میشود.
از طرف دیگر، گوگل تأکید میکند که تجربه صفحه فقط به یک معیار محدود نمیشود و مواردی مانند عملکرد، HTTPS، موبایل و مزاحمتهای بصری نیز باید در کنار هم بررسی شوند.
تصاویر سایت را بررسی کنید
تصاویر میتوانند هم تجربه کاربری و هم Performance سایت را تحت تأثیر قرار دهند.
☐ تصاویر حجم غیرضروری ندارند.
☐ فرمت مناسب برای تصاویر انتخاب شده است.
☐ ابعاد تصاویر متناسب با محل نمایش است.
☐ تصاویر مهم کیفیت مناسبی دارند.
☐ تصاویر تزئینی بیدلیل Alt دریافت نکردهاند.
☐ تصاویر محتوایی Alt توصیفی دارند.
☐ تصاویر بزرگ بدون نیاز اولیه صفحه را سنگین نمیکنند.
☐ تصاویر مهم باعث Layout Shift نمیشوند.
چکلیست دسترسیپذیری
یک سایت استاندارد باید برای کاربران مختلف قابل استفاده باشد.
☐ کنتراست متن و پسزمینه مناسب است.
☐ لینکها فقط با رنگ از متن معمولی متمایز نشدهاند.
☐ فرمها Label مناسب دارند.
☐ سایت با کیبورد قابل استفاده است.
☐ Focus عناصر تعاملی قابل تشخیص است.
☐ تصاویر محتوایی توضیح جایگزین مناسب دارند.
☐ اندازه متن خوانا است.
☐ ساختار Headingها منطقی است.
☐ پیام خطا در فرمها قابل فهم است.
دسترسیپذیری فقط یک ویژگی جانبی نیست؛ برای طراحی حرفهای باید از همان مرحله طراحی رابط کاربری در نظر گرفته شود. web.dev نیز موضوعاتی مانند کنتراست، تایپوگرافی، فرمها و Navigation را از اجزای مهم Accessibility میداند.
فرمهای سایت را تکتک تست کنید
اگر سایت فرم تماس دارد، فقط ظاهر فرم را بررسی نکنید؛ ارسال واقعی آن را امتحان کنید.
☐ فرم تماس ارسال میشود.
☐ پیام موفقیت نمایش داده میشود.
☐ پیام خطا منطقی است.
☐ ایمیل دریافت فرم ارسال میشود.
☐ ایمیل به Spam نمیرود.
☐ فیلدهای ضروری Validation دارند.
☐ شماره تلفن و ایمیل بهدرستی اعتبارسنجی میشوند.
☐ فرم روی موبایل تست شده است.
☐ فرم در مرورگرهای مختلف بررسی شده است.
☐ اطلاعات حساس بدون محافظت مناسب ارسال نمیشوند.
فرمها یکی از نقاطی هستند که خطای کوچک در آنها میتواند مستقیماً باعث از دست رفتن Lead یا مشتری شود. استانداردهای web.dev نیز تست فرم، Validation، دسترسیپذیری و امنیت را بهصورت جداگانه مورد تأکید قرار میدهند.
امنیت سایت قبل از انتشار
قبل از عمومی شدن سایت، موارد امنیتی را بررسی کنید.
☐ SSL فعال است.
☐ سایت با HTTPS باز میشود.
☐ نسخه HTTP به HTTPS منتقل میشود.
☐ اطلاعات ورود پیشفرض تغییر کرده است.
☐ حسابهای مدیریتی غیرضروری حذف شدهاند.
☐ Passwordهای قوی استفاده شدهاند.
☐ افزونهها و قالبها بهروز هستند.
☐ نسخه CMS بهروز است.
☐ دسترسی کاربران محدود به نیاز واقعی آنهاست.
☐ Backup قابل بازیابی تهیه شده است.
☐ اطلاعات حساس در کد یا Front-end قرار نگرفتهاند.
☐ API Keyها و Secretها عمومی نشدهاند.
چکلیست Analytics و ابزارهای اندازهگیری
سایت بدون سیستم اندازهگیری، بعد از انتشار عملاً بدون دید کافی نسبت به رفتار کاربران باقی میماند.
قبل از لانچ بررسی کنید:
☐ Google Analytics یا سیستم تحلیل موردنظر نصب شده است.
☐ Google Search Console متصل است.
☐ Conversionهای مهم تعریف شدهاند.
☐ ارسال فرمها قابل اندازهگیری است.
☐ کلیک روی شماره تلفن در صورت اهمیت Track میشود.
☐ رویدادهای مهم فروشگاه ثبت میشوند.
☐ Tracking Code دوبار در سایت قرار نگرفته است.
☐ اطلاعات تستی و واقعی از یکدیگر تفکیک شدهاند.
Schema Markup را فراموش نکنید
اگر صفحه یا سایت واجد شرایط استفاده از Structured Data است، آن را قبل از انتشار بررسی کنید.
Schema باید با محتوای واقعی صفحه مطابقت داشته باشد و صرفاً برای اضافه کردن کدهای بیشتر به سایت استفاده نشود.
☐ نوع Schema مناسب انتخاب شده است.
☐ دادهها با محتوای قابل مشاهده صفحه هماهنگ هستند.
☐ دادههای ساختاریافته خطای بحرانی ندارند.
☐ Schemaهای تکراری ایجاد نشدهاند.
☐ اطلاعات قدیمی مانند قیمت یا موجودی در Markup باقی نمانده است.
☐ Breadcrumb در صورت نیاز به شکل صحیح پیادهسازی شده است.
☐ Schema با ساختار واقعی سایت هماهنگ است.
گوگل توصیه میکند Structured Data پس از پیادهسازی با ابزارهای مناسب اعتبارسنجی شود و در صورت وجود خطاهای مهم، قبل از انتشار اصلاح شود. همچنین وجود Schema به معنی تضمین نمایش Rich Result نیست.
چکلیست فروشگاه اینترنتی
اگر سایت فروشگاهی است، چند مرحله اضافی باید تست شود.
☐ صفحه محصول درست نمایش داده میشود.
☐ Variantها بهدرستی کار میکنند.
☐ قیمتها صحیح هستند.
☐ موجودی محصولات درست نمایش داده میشود.
☐ افزودن به سبد خرید کار میکند.
☐ حذف محصول از سبد کار میکند.
☐ تغییر تعداد محصول درست انجام میشود.
☐ کد تخفیف تست شده است.
☐ هزینه ارسال صحیح محاسبه میشود.
☐ درگاه پرداخت تست شده است.
☐ وضعیت سفارش بعد از پرداخت درست تغییر میکند.
☐ ایمیل یا پیام تأیید سفارش ارسال میشود.
☐ فرآیند بازگشت یا لغو سفارش مشخص است.
در سایتهای فروشگاهی، یک خطای کوچک در Checkout میتواند مستقیماً به از دست رفتن فروش منجر شود؛ بنابراین این بخش باید با سناریوی واقعی از ابتدا تا انتها تست شود.
تست مرورگرها و دستگاههای مختلف
سایت را فقط روی مرورگر توسعهدهنده بررسی نکنید.
حداقل این موارد باید تست شوند:
☐ Chrome
☐ Firefox
☐ Safari
☐ Edge
☐ Android
☐ iPhone
☐ دسکتاپ
☐ تبلت
هدف این نیست که سایت در همه دستگاههای موجود دقیقاً یک ظاهر پیکسلی داشته باشد؛ هدف این است که عملکرد، محتوا و مسیرهای اصلی در محیطهای مختلف بدون مشکل باشند.
صفحه 404 را بررسی کنید
صفحه 404 نباید یک صفحه کاملاً بیهدف باشد.
یک 404 خوب باید:
- به کاربر بگوید صفحه پیدا نشده است.
- مسیر برگشت به صفحه اصلی داشته باشد.
- در صورت امکان جستوجوی سایت را ارائه دهد.
- طراحی آن با سایت هماهنگ باشد.
- کد HTTP مناسب 404 را برگرداند.
اگر صفحهای حذف شده اما نسخه جدیدی از همان محتوا وجود دارد، معمولاً باید به جای نمایش 404، Redirect مناسب بررسی شود.
تست نهایی مسیر کاربر
حالا سایت را از نگاه یک کاربر واقعی بررسی کنید.
مثلاً برای یک سایت خدماتی:
ورود → صفحه اصلی → مشاهده خدمت → مطالعه اطلاعات → تماس
و برای فروشگاه:
ورود → دستهبندی → محصول → افزودن به سبد → تسویهحساب → پرداخت → تأیید سفارش
هر مرحله را واقعاً انجام دهید.
اگر در هر مرحله مجبور شدید به دنبال دکمه یا اطلاعات خاصی بگردید، احتمالاً یک مشکل UX وجود دارد.
چکلیست محتوای سایت
قبل از انتشار:
☐ متنها نهایی هستند.
☐ متن آزمایشی مانند Lorem Ipsum باقی نمانده است.
☐ اطلاعات تماس صحیح است.
☐ شماره تلفنها بررسی شدهاند.
☐ آدرسها صحیح هستند.
☐ تصاویر نهایی جایگزین تصاویر آزمایشی شدهاند.
☐ لینک شبکههای اجتماعی درست هستند.
☐ عنوان صفحات با محتوای آنها هماهنگ است.
☐ اطلاعات قدیمی یا تاریخهای اشتباه حذف شدهاند.
☐ صفحات خالی یا نیمهکاره منتشر نشدهاند.
هیچ چیز بدتر از انتشار یک سایت حرفهای با متن «لورم ایپسوم»، شماره تلفن اشتباه یا صفحه خدمات خالی نیست.
چکلیست فنی نهایی قبل از Launch
در آخر این موارد را یک بار دیگر بررسی کنید:
☐ دامنه اصلی صحیح است.
☐ SSL فعال است.
☐ Redirectهای دامنه صحیح هستند.
☐ نسخه www و non-www طبق استراتژی سایت مدیریت شدهاند.
☐ Canonicalها صحیح هستند.
☐ robots.txt صحیح است.
☐ Sitemap فعال است.
☐ صفحات مهم قابل ایندکس هستند.
☐ Search Console متصل است.
☐ Analytics متصل است.
☐ Backup تهیه شده است.
☐ فرمها تست شدهاند.
☐ درگاه پرداخت تست شده است.
☐ لینکهای شکسته بررسی شدهاند.
☐ Performance بررسی شده است.
☐ نسخه موبایل تست شده است.
☐ Structured Data بررسی شده است.
☐ صفحه 404 تست شده است.
☐ دسترسیهای مدیریتی بررسی شدهاند.
بعد از انتشار سایت چه کنیم؟
کار با انتشار سایت تمام نمیشود.
بعد از Launch بهتر است چند روز اول سایت را با دقت بیشتری بررسی کنید.
Search Console را برای خطاهای Indexing، مشکلات Sitemap و وضعیت صفحات بررسی کنید. همچنین عملکرد سایت، فرمها، سفارشها، خطاهای سرور و رفتار کاربران را زیر نظر داشته باشید.
برای Structured Data نیز میتوان از URL Inspection و ابزارهای اعتبارسنجی مرتبط استفاده کرد؛ گوگل توصیه میکند بعد از انتشار، صفحات را بررسی کنید و برای تغییرات آینده نیز Sitemap را بهروزرسانی و معرفی کنید.
چکلیست سریع طراحی سایت قبل از انتشار
اگر بخواهیم تمام این مقاله را به یک چکلیست کوتاه تبدیل کنیم، قبل از زدن دکمه Publish این موارد را بررسی کنید:
☐ طراحی Responsive
☐ نسخه موبایل
☐ سرعت و Core Web Vitals
☐ HTTPS
☐ فرمها
☐ لینکها
☐ URLها
☐ Title و Meta Description
☐ Headingها
☐ تصاویر و Alt
☐ Canonical
☐ Robots.txt
☐ Sitemap
☐ وضعیت Indexing
☐ Schema Markup
☐ 404
☐ Analytics
☐ Search Console
☐ امنیت
☐ Backup
☐ تست خرید یا Conversion
☐ تست مرورگرها
☐ تست نهایی مسیر کاربر
جمعبندی
انتشار سایت نباید آخرین مرحله طراحی سایت باشد؛ بلکه باید نتیجه یک فرآیند کنترل کیفیت دقیق باشد.
یک سایت استاندارد باید هم برای کاربر قابل استفاده باشد، هم روی موبایل عملکرد مناسبی داشته باشد، هم از نظر فنی قابل خزیدن و ایندکس شدن باشد و هم از نظر امنیت، سرعت، دسترسیپذیری و اندازهگیری آماده فعالیت واقعی باشد.
مهمتر از همه اینکه این بررسیها نباید فقط بعد از تمام شدن طراحی انجام شوند. بسیاری از مشکلاتی که در مرحله Launch دیده میشوند، اگر از ابتدای پروژه در معماری سایت، طراحی رابط کاربری و توسعه در نظر گرفته شوند، بسیار سادهتر قابل پیشگیری هستند.
به همین دلیل در یک پروژه حرفهای طراحی سایت، چکلیست انتشار باید از همان مراحل پایانی توسعه آماده شود و هر مورد قبل از انتقال سایت به محیط اصلی تأیید شود.
سوالات متداول
مهمترین کار قبل از انتشار سایت چیست؟
هیچ مورد واحدی وجود ندارد؛ اما بررسی همزمان نسخه موبایل، سرعت، امنیت، فرمها، لینکها، ایندکس، Sitemap، Canonical و عملکرد مسیرهای اصلی کاربر از مهمترین بررسیها هستند.
آیا قبل از انتشار باید سایت را در گوگل ثبت کنیم؟
بهتر است Google Search Console از همان ابتدای انتشار تنظیم شود تا بتوان وضعیت ایندکس، Sitemap و خطاهای جستوجو را پایش کرد.
آیا Sitemap قبل از انتشار سایت لازم است؟
برای سایتی که قرار است در موتورهای جستوجو فعالیت کند، داشتن Sitemap معتبر و معرفی آن به Search Console توصیه میشود.
آیا سرعت سایت را باید قبل از انتشار بررسی کرد؟
بله. بهتر است مشکلات Performance قبل از Launch شناسایی شوند، زیرا اصلاح برخی مشکلات معماری یا بارگذاری بعد از انتشار میتواند پیچیدهتر باشد.
آیا Schema Markup قبل از انتشار سایت ضروری است؟
برای همه صفحات و همه سایتها یکسان نیست. اگر سایت یا صفحات آن واجد شرایط Structured Data باشند، بهتر است Markup مرتبط قبل از انتشار نهایی بررسی و اعتبارسنجی شود.
آیا بعد از انتشار سایت هم باید تست انجام شود؟
حتماً. بعد از انتشار ممکن است تفاوتهایی میان محیط توسعه و سرور اصلی ایجاد شود. بنابراین تستهای مهم باید روی نسخه واقعی سایت نیز تکرار شوند.


دیدگاهتان را بنویسید